Russisch formalisme

In de meeste gevallen van vervreemding (ostranenie) blijft het object herkenbaar, maar het ondergaat een verandering op het niveau van de representatie, waardoor de betekenis geopenbaard wordt aan de ander. De ander (de lezer) ervaart een shift (sdvig) als een instantie van Being-as-event (Bakhtin).

Formalisme houdt zich niet bezig met de dialogische aard van ostranenie. De dialogische aard is geïmpliceerd in de veronderstelling dat de perceptie van bestaande vormen bij de lezer geautomatiseerd is, terwijl de nieuwe vormen gede-automatiseerd zijn. Ostranenie is een shift in perceptie van geautomatiseerd naar gede-automatiseerd. Het omvat de geboorte van een nieuwe vorm. De nieuwe vorm wordt uiteindelijk geautomatiseerd en verliest zijn kracht tot vervreemding.

Voor Bakhtin is de vervreemding van het object niet neutraal. Hij hecht er een religieuze betekenis aan toe. Formalisten vereren de vervreemding van de vorm. Ze vieren de eeuwige wederopstanding van de de-automatisering. Fridman heeft het over de “noumenale intersubjectiviteit” van Bakhtin. Het woord belichaamt zichzelf en dwaalt in iedereen, maar het klinkt anders bij ieder individu. Toch vindt de klank een weerklank bij de ander, omdat het woord bij iedereen resoneert.

De meest extreme manifestatie van ostranenie is zaum omdat het visuele vormen creëert die niet identificeerbaar zijn. De uitdrukking “neti neti”, niet dit, niet dat, openbaart zich aan de lezer, aan de criticus en aan de kunstenaar als een mystieke interpretatie. Deze negatieve theologie kan geïnterpreteerd worden als een différance.

De vervreemding van het woord laat sporen na die kunnen worden getraceerd. De sporen creëren een vervorming van de materiële textuur van het woord die door de criticus kunnen worden herkend. In deze interpretatie kan de verstoring van de lezing van de ander opgevat worden als de geheime agenten van het absolute. In het absolute huist altijd een stukje mysterie.

De vereniging tijdens het lezen met de ostranenie van de ander, betekent een opheffing van het zelf en een erkenning van het niet-zelf als différance van het zelf.

Arrestaties in de Zone

Was het ostranenie dat Ivan Serov vervreemdde tot generaal Ivanov?

Lokale informanten onderschepten

de visuele vormen

van de ander

en brachten hen onder

in werkkampen.

In die kampen verzamelde de NKVD informatie

over de bevolking.

In 1949 kwam de Zone onder het bewind van Viktor Abakumov.

Een boek dat wordt geschreven in de oude nieuwe taal, in archaïsmen van het nieuwe wordt onleesbaar.

Een postmoderne lezer die dit niet, dat niet openbaart aan het mysterie kan gefolterd worden overgebracht naar de ontlezing van de deschiffrering. Misschien zegt het woord niet veel meer? Maar de creatieve vrijheid van het denken dat zich overlevert aan de realisatie van het niets krijgt een interne stem die in dialoog treedt met het verleden.

Ararat

De laatste briefing gaat volgende week door. Hoewel ik niet aanwezig zal zijn, ben ik wel begaan met het lot van de reizigers. Shklovsky noemt de Russische film Blow Up (1966) in zijn boek Bowstrings. Een jong getalenteerde fotograaf is op zoek naar iets sensationeels. Hij wandelt door het park en neemt een foto van een vreemde vrouw. De vrouw speelt tennis met een vriend. Er is geen geluid. De bal beweegt heen en weer zonder geluid. Uiteindelijk verdwijnt ook de bal uit beeld. Er rest alleen de geest van een geluid.

Zaummmmm