Welkom op mijn onderzoeks- en schrijfportfolio. Hier verzamel ik projecten waarin ik het magisch realisme onderzoek in relatie tot literatuur, filosofie en postkoloniale contexten. De foto’s op deze pagina nam ik in Babylonstoren in Zuid-Afrika tijdens een reis met het Jongerenproject in 2022.
Juan Gabriel Vásquez en de erfenis van magisch realisme
September 2019 – Januari 2021
Van september 2019 tot januari 2021 werkte ik aan een masterthesis over Juan Gabriel Vásquez in het kader van de ManaMa Literatuurwetenschappen aan de K.U. Leuven en de UGent.
Magisch realisme en historiografie in Latijns-Amerika
De Latijns-Amerikaanse roman is decennialang nauw verbonden geweest met het magisch realisme, een stijl die wereldwijd gesymboliseerd wordt door Cien años de soledad van Gabriel García Márquez. Deze stroming, waarin het wonderbaarlijke verweven is met het alledaagse, werd door velen gezien als dé literaire verwoording van een Latijns-Amerikaanse identiteit. Maar met de opkomst van een nieuwe generatie schrijvers, zoals Juan Gabriel Vásquez, ontstond er kritiek op deze vorm van representatie.
Magisch realisme in Zuid-Afrika
Daarnaast komt magisch realisme niet alleen in Latijns-Amerika voor, ook in Zuid-Afrika en in andere delen van de Global South wordt het concept magisch realisme gehanteerd.
In december 2022 verscheen mijn artikel De betoverde berg en Het zwijgen van Mario Salviati van Etienne van Heerden: Tussen magisch realisme en misdaadroman bij Stilet Tydskrif van die Afrikaanse LetterkundeverenigingVol. 34, No. 2
Magisch realisme
Historisch magisch realisme
De historische wortels van het magisch realisme liggen in de filosofische context van het interbellum, waarin Franz Roh zijn begrip van het magische ontwikkelde. De briefwisseling tussen Roh, Otto Neurath en Rudolf Carnap werpt licht op de manier waarop kunstkritiek en logisch-positivistische filosofie sinds 1925 met elkaar in gesprek waren.
Transnationale relaties
Netwerken tussen kunstenaars
Magisch realisme ontstond niet binnen nationale grenzen, maar in een transnationaal netwerk van intellectuele en artistieke uitwisselingen. Van Franz Rohs theoretische werk via Max Ernsts surrealisme tot Leonora Carringtons Mexicaanse metamorfose. In Mexico verbond Carrington zich met denkers als Ramón Xirau en Octavio Paz, waardoor haar beeldtaal resoneerde met bredere filosofische en literaire stromingen. Zo ontstaat een continuüm waarin Europese avant-garde en Latijns-Amerikaanse Boom-literatuur elkaar raken in hun zoektocht naar mythe, transformatie en het magische in het alledaagse.
Postkoloniale ecokritiek
Ecotoerisme in een globaliserende wereld
Magisch realisme fungeert in The Heart of Redness (2000) van Zakes Mda als een postkoloniaal discours dat historische trauma’s, zoals de Xhosa-cattle-killing beweging, verweeft met actuele conflicten rond modernisering, ecotoerisme en globalisering in postapartheid Zuid-Afrika. Door zowel profetische tradities als neoliberale beloften als irrationele geloofssystemen realistisch te beschrijven, laat Mda zien hoe koloniale en mondiale structuren blijven doorwerken in de spanning tussen culturele identiteit, economische ontwikkeling en ecologische verantwoordelijkheid.
Vuurvogel 